Tijd voor een ommezwaai

22 mei 2018

Tijd voor een ommezwaai

 

Hendrik Bogaert (CD&V) en Dirk Van der Maelen (sp.a) volksvertegenwoordigers

De recente dynastieke benoeming in de regentenraad van de Nationale bank, 'een familiezaak' derde-generatie-op-rij, deed bij velen de wenkbrauwen fronsen. Het was geen reclame voor sociale mobiliteit en deed ons feitelijk denken aan het Belgique de papa van de twintigste eeuw.

Sociale mobiliteit is nochtans een bij ons opgebouwde politico-sociale realiteit waar we fier op mogen zijn. Volgens een studie van Eurofound scoort België hierin het best van Europa. Met andere woorden, in ons land heeft de job die ouders uitoefenen de kleinste invloed op wat hun kinderen later verwezenlijken. Sociale mobiliteit houdt een morele connectie in stand tussen de gemeenschap en de burgers. Het is een belangrijk principe voor de verwezenlijking van een zo groot mogelijke graad van rechtvaardigheid en cohesie in de samenleving.

Checks-and-balances

Hoe paradoxaal is het dan, om net dít specifieke principe overboord te gooien met deze quasi-erfelijke benoeming voor de regentenraad van de Nationale Bank? Net dat wat ons - nog nét - toelaat te geloven in de eerlijkheid en billijkheid van ons sociaal model, werd publiek te kijk gezet.

Volgens sommigen was het zaak om een flinke lepel te slikken en kon men verder niet veel aanvangen. Immers, het ging om een politieke benoeming, en elke politieke partij is slechts verantwoordelijk voor de voordracht komende vanuit de eigen partij. Als iedereen, voor eigen deur veegt, zouden er geen problemen zijn; dat is echter een niet vol te houden stelling. Immers, de nodige checks-and- balances, de knipperlichten van onze democratie, worden daarmee op off gezet - en niet alleen de andere politieke partijen van de meerderheid, maar ook het parlement wordt ermee voor schut gezet.

Het is tijd voor een ommezwaai. Vandaar ons voorstel om alle belangrijke politieke benoemingen namens de regering aan het federale parlement voor te leggen. Net zoals een Europees commissaris eerst naar het Europees parlement moet vooraleer aangeduid te worden.

De vijf door de minister van Financiën voorgedragen personen voor de regentenraad van de Nationale Bank zouden dus eerst de commissie Financiën in de Kamer moeten passeren. Daar kan dan een vragensessie georganiseerd worden, waarna de commissie en later de plenaire vergadering stemt.

Evenwicht

Dit leidt ons ook tot een belangrijke herijking van het evenwicht tussen de uitvoerende en de wetgevende macht. Vroeger had de koning onbeperkte macht, hij was de vertegenwoordiger van God op aarde. De eerste keer dat het volk fundamenteel de macht van de heersers kon limiteren was in de Engelse staat. De Magna Carta van 1215 beperkte de invloed van de koning die elk jaar aan het parlement moest vragen hoe het budget eruitzag. In 1748 publiceerde Montesquieu de Trias Politica waarbij hij uitlegde hoe de uitvoerende, de wetgevende en de rechterlijke macht moesten vechten zodat geen enkele macht, álle macht zou hebben. Madison in de Verenigde Staten maar ook Locke en Rousseau in Europa schreven hier magistraal over.

Het parlement heeft dus vanuit historisch perspectief niet alleen de missie, maar ook de werkelijke plicht om op assertieve manier de machtsuitoefening van de regering op voortdurende wijze te betwisten. Hier betekent dit dat zij in fine de geschikte personen dient aan te duiden voor belangrijke mandaten in overheidsbedrijven en -instellingen, en ook in de nationale bank.

Niemand zal in dergelijk model de kwalificaties ontkennen van bekwame personen, misschien ook van Cédric Frère. Het zou ook kunnen dat hij als jonge dertiger reeds dermate sterk gepresteerd heeft, of een bijzonder specifieke expertise bezit, die van hem de meest geschikte of gewenste voordracht zou maken. Maar dat zou dus door het parlement gecontroleerd moeten worden, via een grondige bevraging en analyse van zijn profiel. Enkel dan kan er op meer objectieve en transparante wijze benoemd worden, en kan de carrousel der politieke benoemingen enigszins getemperd en gedemocratiseerd worden.

Categorie: 

Volg Hendrik op

       

Twitter